از ابو هريره روايت شده كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « مقصود از « سائحون » در آيه قرآن « 1 » روزه دارانند . » عمر بن خطاب از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نقل كرده كه فرمود : أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ . . . « 2 » ، « نماز را از زوال خورشيد تا ظلمت شب برپادار . » مقصود از دلوك الشمس همان زوال خورشيد است . د - مطلب آخرين در مورد اين شيوه قرآنى آن است كه خداوند علم برخى از معانى قرآن را به خود اختصاص داده و از اين رهگذر شرّ بسيارى دامنگير مسلمانان شده است و منشأ آن درك نكردن روح شيوهء قرآن و افراط در تكيه به خرد بوده است . خداوند متعال در آيات فراوانى از قرآن بيان فرموده كه تنها او از غيب آگاه است و مردم به چيزى از علم آفريدگارشان احاطه ندارند ، زيرا هيچ خرد و انديشه‌اى هرگز به ادراك ذات حق نايل نمىشود . قرآن در فراخوانى مردم و ايمان به خدا و صفاتش - از قبيل علم و قدرت و وحدانيّت - روشى را در پيش گرفته است كه خرد را برمىانگيزد و آن اين‌كه مردم را به نگريستن به پديده‌هاى جهان فرا مىخواند ، ولى در عين حال از ظاهربينى و سطحى نگرى و نيز پيروى محض از همين خرد جلوگيرى مىكند ؛ زيرا آزادى بدون نظم و قانون به هرج‌ومرج منجر مىشود و ژرف‌نگرى بيش از حد به پديده‌هاى هستى موجب گمراهى است . قرآن مىفرمايد : يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِما شاءَ « 3 » ، « خداوند آنچه را در پيش روى آنها و پشت سر آنهاست مىداند و جز به مقدارى كه بخواهد كسى از علم او آگاه نمىگردد . » رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما فَاعْبُدْهُ وَ اصْطَبِرْ لِعِبادَتِهِ هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيًّا « 4 » ، « او پروردگار آسمانها و زمين است و آنچه در ميان اين دو قرار دارد ، پس او را پرستش كن ، و در راه عبادتش شكيبا باش ، آيا مثل و مانندى براى او پيدا مىكنى ؟ » وَ ما يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ « 5 » ، « و لشكريان

--> ( 1 ) - توبه / 112 . ( 2 ) - اسراء / 78 . ( 3 ) - بقره / 255 . ( 4 ) - مريم / 65 . ( 5 ) - مدّثّر / 31 .